Powrót Bydgoszczy do Polski - jak wyglądały styczniowe dni i gdzie dziś upamiętnić tamte chwile

Zimowe poranki 1920 roku przyniosły mieszankę napięcia i nadziei – miasto gotowało się na powitanie polskich żołnierzy, choć chwilami dominowały obawy. Wspomnienia tamtych wydarzeń po 106 latach przypominają się w spacerach po Starym Rynku, wystawach i ceremoniach, które zapraszają bydgoszczanki i bydgoszczan do udziału.

• Styczniowe dni w Bydgoszczy - od starć paramilitarnych do przejęcia władzy
• Wystawa i nocne czuwanie przy Spichrzach nad Brdą

Styczniowe dni w Bydgoszczy - od starć paramilitarnych do przejęcia władzy

Decyzje konferencji wersalskiej przesądziły, że Bydgoszcz powinna wrócić do odrodzonej Rzeczypospolitej. Już w listopadzie 1918 r. w mieście utworzono Polską Radę Ludową, na czele której stanął dr Jan Biziel; w jej skład wchodzili m.in. Melchior Wierzbicki i Jan Teska. Przygotowania do przyjęcia władz polskich koordynował Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej działający w Hotelu pod Orłem - ul. Gdańska.

W nocy z 17 stycznia 1920 doszło do starć - oddziały niemieckiego Grenzschutzu niszczyły maszty przygotowane na uroczystości, co wywołało konfrontacje z miejscowymi Polakami. Mimo tego zamieszania formalne przekazanie władz nastąpiło kilka dni później. W ratuszu, 19 stycznia o godz. 18.00, ustępujący burmistrz Hugo Wolff spotkał się z radnymi i przekazał symboliczne klucze delegacji polskiej prowadzonej przez Jana Maciaszka, wyznaczonego na stanowisko komisarycznego prezydenta miasta. Rankiem następnego dnia ostatnie oddziały Grenzschutzu opuściły Bydgoszcz.

Kulminacją były uroczystości na Starym Rynku - 20 stycznia 1920 r. o godz. 10.40 patrol konny 3 Pułku Ułanów Wielkopolskich wjechał na plac. Za nim pojawili się saperzy prowadzeni przez ppłk. Wiktora Butlera, potem żołnierze 2. Pułku Ułanów Wielkopolskich oraz oddziały 6. Pułku Strzelców Wielkopolskich dowodzone przez mj. Bernarda Śliwińskiego. Ulice wypełniły się wiwatującymi mieszkańcami.

Wystawa i nocne czuwanie przy Spichrzach nad Brdą

Miasto zaprasza do wspólnego upamiętnienia tamtych zdarzeń - program przewiduje mniejsze i większe punkty pamięci, w tym ekspozycję i akcje harcerskie. Najważniejsze informacje dla uczestników:

• godz. 11.00 - złożenie kwiatów na Cmentarzu Bohaterów Bydgoszczy;
• godz. 12.00 - msza św. w Katedrze Bydgoskiej, po której odbędzie się uroczystość patriotyczna z udziałem wojska na Starym Rynku;
• w tym samym dniu w Muzeum Historii Bydgoszczy trwa oprowadzanie po wystawie stałej „Od Starego Rynku do pl. Wolności. Spacer ulicami międzywojennej Bydgoszczy” - ekspozycja pokazuje wątki powrotu miasta do Polski, sylwetki ówczesnych działaczy oraz pamiątki z tamtego okresu, w tym symboliczny klucz; adres muzeum - Spichrze nad Brdą, ul. Grodzka 7-11.
• Harcerze ze Zrzeszenia Harcerskiego Piąta.PL w ramach akcji „Nocna Zmiana Miasta” złożą kwiaty i zapalą znicze w nocy z 19 na 20 stycznia pod tablicami upamiętniającymi „Ojców polskiej Niepodległości”.

Dla planujących udział warto pamiętać, że główne punkty programu koncentrują się wokół Starego Rynku i Spichrzy nad Brdą - to miejsca, gdzie historia łączy się z rytuałem pamięci.

Warto spojrzeć na te obchody nie tylko jako listę wydarzeń - to też okazja, by zobaczyć w muzealnych eksponatach detale tamtych dni i przypomnieć nazwiska osób, które odegrały rolę w powrocie miasta do Polski.

na podstawie: UM Bydgoszcz.