Leica i wolność na placu. Bydgoski skwer odzyskuje pamięć i rytm

Na Placu Wolności w Bydgoszczy widać już coś więcej niż plac w remoncie. Obok nowej zieleni stanęła rzeźba, która przypomina o ulicznych fotografach z międzywojnia, a całe otoczenie zaczyna składać się w opowieść o mieście sprzed lat. To właśnie tutaj codzienność trafiała kiedyś do kadru, dziś zaś wraca w formie sztuki, wystawy i uporządkowanej przestrzeni.

• Rzeźba przypomina o fotografach, którzy zatrzymywali miasto w kadrze
• Plenerowa wystawa dopełnia historię lajkarzy
• Na placu zostały już końcowe poprawki i zielony szlif

Rzeźba przypomina o fotografach, którzy zatrzymywali miasto w kadrze

Nowa figura na Placu Wolności odwołuje się do przedwojennej historii tego miejsca. W dwudziestoleciu międzywojennym działał tu fotograf uliczny, a jego praca zostawiała po sobie nie tylko pamiątkowe ujęcia, lecz także bezcenne ślady życia codziennego Bydgoszczy. Dzięki takim zdjęciom można dziś zobaczyć miasto i jego mieszkańców z czasu po odzyskaniu niepodległości.

Autorem rzeźby jest Michał Kubiak, bydgoski artysta rzeźbiarz, dobrze znany z kilku miejskich realizacji, w tym pomników Mikołaja Rejewskiego, Andrzeja Szwalbego i flisaka nad Brdą. Sama nazwa instalacji prowadzi do aparatów marki Leica, z których korzystali dawni fotografowie uliczni. W odsłonięciu wziął udział prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski.

Plenerowa wystawa dopełnia historię lajkarzy

Wraz z rzeźbą pojawiła się wystawa „Lajkarze. Miasto w kadrze”. Jej kuratorką jest dr Katarzyna Gębarowska, prezes Fundacji Fotografistka. Ekspozycja pokazuje archiwalne fotografie ulicznych fotografów działających w Bydgoszczy w okresie międzywojennym, a więc ludzi, którzy przez lata ustawiali swój warsztat w przestrzeni miasta i łapali w obiektywie zwykłe, pozornie ulotne sceny.

Projekt wyrasta z książki „Lajkarze. Opowieść o fotografach ulicznych” autorstwa Małgorzaty Czyńskiej i Katarzyny Gębarowskiej. Został pomyślany jako bezpłatna, ogólnodostępna prezentacja w przestrzeni publicznej, więc można do niej zajrzeć bez planowania wizyty i bez biletu. To ważne zwłaszcza tam, gdzie sztuka wychodzi poza salę wystawową i zaczyna pracować z przypadkowym przechodniem, a nie tylko z odbiorcą, który przychodzi po nią świadomie.

Na placu zostały już końcowe poprawki i zielony szlif

Rewitalizacja Placu Wolności wchodzi w końcową fazę. Wykonawca, firma Strabag, zrealizował już około 85 proc. zakresu inwestycji. Najwięcej pracy zostało jeszcze przy jezdni i chodniku biegnących wzdłuż kamienic oraz I Liceum Ogólnokształcącego. Zakończenie tych robót deklarowane jest w ciągu miesiąca.

Przed końcem sierpnia zniknie także postument, który pierwotnie upamiętniał oficerów Armii Radzieckiej. Ma go zastąpić nowy Pomnik Wolności, a jego formę wyłoni konkurs, którego regulamin ma zostać ogłoszony w najbliższych dniach. W kolejnym miesiącu, po odbiorach i uzyskaniu potrzebnych pozwoleń, planowane jest przekazanie najemcom nowych pawilonów kwiaciarni. Dopiero wtedy handel kwiatami wróci na swoje miejsce.

Zmiany widać też w samej przestrzeni placu:

• dosadzono 21 drzew, w tym jarzęby szwedzkie i lipy,
• dawny wybrukowany postój taksówek zyskał bardziej zielony charakter,
• pojawiły się formowane żywopłoty, trzmieliny, hortensje, róże, tawuły, kosodrzewiny i trawy ozdobne,
• posadzono cebule krokusów, tulipanów i cebulicy syberyjskiej,
• wokół drzew zamontowano kraty, które mają ułatwiać poruszanie się pieszym i wspierać nawodnienie roślin,
• część nawierzchni wykonano z granitu i kostki bazaltowej, nawiązując do historycznych materiałów,
• plac oświetlają nowe latarnie z energooszczędnymi oprawami,
• iluminację zyskały frontowa elewacja kościoła i gmach liceum,
• ustawiono 26 ławek z oparciami oraz 4 komplety stojaków rowerowych.

Pod ziemią kryje się jeszcze jeden element tej układanki – zbiornik na deszczówkę, który ma chronić tę część Śródmieścia przed podtopieniami podczas ulew. To rozwiązanie mniej efektowne niż rzeźba czy nowe nasadzenia, ale dla centrum miasta równie istotne. Plac Wolności zaczyna przez to działać nie tylko jako reprezentacyjny adres, lecz także jako przestrzeń lepiej przygotowana na codzienność i gwałtowne opady.

W szerszym planie ta modernizacja domyka ciąg zmian widocznych wokół placu. Wcześniej odnowiono Park Kazimierza Wielkiego i fontannę Potop, a miejskie dotacje pomogły w remontach kilku kamienic. Z kolei fundusze unijne pozyskane przez samorząd województwa sfinansowały prace konserwatorskie w kościele św. Piotra i Pawła. Dzięki temu ta część Bydgoszczy odzyskuje spójność, a historia przestaje być tylko tłem – staje się częścią codziennego spaceru.

na podstawie: Urząd Miasta Bydgoszczy.