Limit dwóch kadencji po raz pierwszy obejmie włodarzy w 2029 roku. Debata w Bydgoszczy

Nie tylko sposób liczenia głosów, lecz także granice prawa wyboru znalazły się w centrum rozmowy w Młynach Rothera. Przedstawiciele samorządów, eksperci prawa wyborczego i naukowcy rozważali, czy obecne zasady wymagają zmian. Jednym z najtrudniejszych tematów okazał się limit kadencji wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

• Dziesiąta elekcja przyniesie pierwsze zastosowanie limitu kadencji
• Debata objęła ordynację, jawność i prawa wyborców
• Dla najmniejszych gmin rozważano wyjątek od ograniczenia

Dziesiąta elekcja przyniesie pierwsze zastosowanie limitu kadencji

Wybory samorządowe w 2029 roku będą dziesiątymi od przywrócenia samorządu w 1990 roku. Po raz pierwszy zastosowany zostanie wtedy limit dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Wraz z jego wprowadzeniem kadencje wydłużono z czterech do pięciu lat.

Wojewoda kujawsko-pomorski Michał Sztybel zwrócił uwagę na napięcie między ograniczeniem liczby kadencji a prawem mieszkańców do ponownego poparcia wybranego włodarza.

„Dlaczego ktoś, kto dobrze ocenia swojego wójta, burmistrza czy prezydenta, ma być pozbawiony możliwości ponownego oddania na niego głosu?” – pytał wojewoda kujawsko-pomorski Michał Sztybel.

Przywołał też wynik ostatnich wyborów w regionie: mieszkańcy zdecydowali o zmianie włodarzy w 40 proc. samorządów województwa kujawsko-pomorskiego.

Zasady wyborów zmieniały się wielokrotnie. W 2002 roku wprowadzono bezpośrednie wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, a także zmniejszono liczebność rad. Cztery lata później jednomandatowe okręgi wyborcze objęły wszystkie gminy poza miastami na prawach powiatu. Od 2018 roku obowiązują już tylko w gminach poniżej 20 tysięcy mieszkańców.

Więcej lokalnych informacji z Bydgoszczy jest na pulsbydgoszczy.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na pulsbydgoszczy.pl/wydarzenie.

Debata objęła ordynację, jawność i prawa wyborców

Spotkanie zorganizowały Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego, Stowarzyszenie Metropolia Bydgoszcz oraz Unia Metropolii Polskich. W rozmowach uczestniczyli między innymi prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej Sylwester Marciniak, szef Krajowego Biura Wyborczego Rafał Tkacz oraz profesor Paweł Swianiewicz z NIST.

Wśród omawianych zagadnień znalazły się:

• liczebność rad i jej powiązanie z wielkością gminy; średnia rada gminy w Polsce liczy 16 osób;
• zakres stosowania jednomandatowych okręgów oraz relacja małych okręgów do ordynacji proporcjonalnej;
• jawność oświadczeń majątkowych radnych i ochrona ich prywatności;
• prawa wyborcze mieszkańców bez polskiego obywatelstwa;
• zasady zgłaszania kandydatów na włodarzy, referenda odwoławcze i sytuacja po utracie mandatu.

Rozmowa dotyczyła więc zarówno możliwości startu i głosowania, jak i sposobu reprezentowania mieszkańców. Dla wyborców szczególne znaczenie ma powiązanie tych kwestii: limit ogranicza możliwość ponownego kandydowania, a referendum odwoławcze stanowi odrębny sposób przerwania kadencji.

Dla najmniejszych gmin rozważano wyjątek od ograniczenia

Uczestnicy debaty zastanawiali się, czy limit powinien obowiązywać jednakowo we wszystkich gminach. Jedną z rozważanych możliwości było zniesienie go w najmniejszych samorządach, gdzie zdarza się, że startuje tylko jeden kandydat. Inną – dopuszczenie wyjątku po referendum lokalnym.

Zwolennicy limitu wskazują, że wysokie wymagania dotyczące frekwencji mogą utrudniać odwołanie źle ocenianego włodarza. W dyskusji padł też argument, że podobny próg ograniczałby ryzyko powszechnego uchylania limitu w referendach. Ostateczne rozstrzygnięcia miałyby zależeć od mieszkańców danej gminy.

Rozmówcy zwracali również uwagę na potrzebę analizowania skutków ograniczenia kadencji – zarówno w Polsce, jak i w innych krajach. W Bydgoszczy debatowano o możliwych kierunkach zmian, ale przedstawione warianty były przedmiotem dyskusji, a nie przyjętymi rozwiązaniami.

na podstawie: UM Bydgoszcz.