Około 115 kamieni zostanie ustawionych przy dawnych cmentarzach w Starym Fordonie

W parku między blokami oraz przy lapidarium pojawią się naturalne głazy. W Starym Fordonie planowane jest symboliczne oznaczenie granic dwóch nieistniejących już nekropolii – żydowskiej i ewangelickiej. To element większego projektu edukacyjnego, który ma przybliżać wielokulturową historię tej części Bydgoszczy.

• Park między blokami zachowa ślad po żydowskiej nekropolii
• Przy ulicy Cechowej kamienie dołączą do odnalezionych fragmentów nagrobków
• Edukacja nad Wisłą połączy oznaczenia z zajęciami dla młodzieży

Park między blokami zachowa ślad po żydowskiej nekropolii

Przy ulicy Piastowej ustawionych zostanie około 100 kamieni polnych. Zostaną rozmieszczone wzdłuż dawnej granicy cmentarza żydowskiego, na odcinku liczącym około 200 metrów. Teren nekropolii jest dziś osiedlowym parkiem pomiędzy blokami, dlatego kamienne oznaczenie pozwoli łatwiej rozpoznać historyczny zasięg cmentarza.

Kirkut w Fordonie mógł funkcjonować już od XVII wieku. Do 1819 roku chowano tam również Żydów z Bydgoszczy. W okresie międzywojennym nekropolia była otoczona ceglanym murem, a podczas okupacji została celowo zdewastowana. Po wojnie teren przekształcono w park.

W 2013 roku ustawiono tam pomnik w formie głazu. Na tablicy umieszczono sześcioramienną gwiazdę oraz napis w językach polskim i hebrajskim. Nowe kamienie mają uzupełnić to miejsce o czytelne oznaczenie dawnej granicy, bez zacierania faktu, że obecnie jest to teren parkowy.

Przy ulicy Cechowej kamienie dołączą do odnalezionych fragmentów nagrobków

Około 15 głazów zostanie ustawionych przy lapidarium dawnego cmentarza ewangelickiego przy ulicy Cechowej, w sąsiedztwie cmentarza rzymskokatolickiego. Lapidarium powstało w 2017 roku w ramach projektu „Jedno miasto, trzy kultury”.

Pomysł na jego utworzenie pojawił się po tym, jak Wisła odsłoniła fragmenty pomników zatopionych wcześniej w jej korycie. Po 1945 roku elementy nagrobków wykorzystano do umocnienia wiślanej skarpy i budowy ostróg. Sam teren dawnego cmentarza zamieniono w park.

Wydobyciem odnalezionych fragmentów zajęło się Stowarzyszenie Miłośników Starego Fordonu. Najstarsze zachowane elementy pochodzą z 1870 roku. Udało się również oczyścić jedyny zachowany nagrobek. Kamienne oznaczenie przy ulicy Cechowej ma wskazać fragment granicy lapidarium i uporządkować sposób odczytywania tego miejsca przez osoby odwiedzające okolicę.

Edukacja nad Wisłą połączy oznaczenia z zajęciami dla młodzieży

Ustawienie głazów jest częścią projektu „Edukacja nad Wisłą”. Plan obejmuje również dodatkowe tablice, spotkania, warsztaty oraz wydarzenia edukacyjne, społeczne i kulturalne. Działania mają być kierowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży mieszkających lub uczących się na obszarze rewitalizowanego Starego Fordonu.

W ramach tego samego projektu wykonano wcześniej zabiegi konserwatorskie i prace porządkowe przy kuczce przy ulicy Kapeluszników. Drewniana część obiektu została dostosowana do prowadzenia zajęć edukacyjnych.

Na realizację całego projektu przyznano łącznie 300 tysięcy złotych z budżetu państwa i środków Unii Europejskiej. Wydatki obejmują nie tylko kamienne oznaczenia, lecz także program, który ma przybliżyć historię miejsca i zwiększyć udział mieszkańców w wydarzeniach kulturalnych.

Do wybuchu II wojny światowej Fordon był miastem, w którym współistniały wpływy polskie, niemieckie i żydowskie. Ślady tej historii zachowały się między innymi w budynku dawnego kościoła ewangelickiego przy ulicy generała Władysława Sikorskiego, miejscu po synagodze przy ulicy Bydgoskiej oraz kuczce przy ulicy Kapeluszników.

na podstawie: Urząd Miasta Bydgoszczy.